BAZ

Farsça "base" sözcüğünden Türkçeye giren kelime Eski Türkçede "Bağımlı, tabi" anlamlarında kullanılırdı.

Kül Tigin Abidesi'nde bu anlamıyla geçer:

"Sü sülepen tört buluñdakı bodunug kop almış, kop baz kılmış."

(Ordular sevk ederek, dört bucaktaki halkları hep almış, hep (kendilerine) bağımlı kılmışlar.)

Kelimenin Türkiye Türkçesindeki temel anlamı "Temel"dir. Bunun yanında ağızlarda "İri, büyük, gösterişli; vücut; işlenmemiş tarla" anlamları da yaşamaktadır.

BAY

Eski Türkçede "Zengin" anlamını karşılayan kelime 

Bilge Kağan Abidesi'nde bu anlamıyla geçer:

"-Çıgany bodunug bay kıltım, az bodunug üküş kıltım." 

(-Fakir halkı zengin yaptım, az halkı çok yaptım.)

"Zengin" anlamından ayrılan bay kelimesi, Türkiye Türkçesinde “Erkeklerin ad veya soyadlarının önüne getirilen saygı sözü” anlamıyla kullanılır.

BAŞLAMAK

Eski Türkçede "Liderlik etmek, başta olmak" anlamlarındaki kelime Bilge Kağan Abidesi'nde bu anlamlarıyla geçer:

"-Men iniliğü bunça başlayu kazganmasar, Türk bodun ölteçi erti, yok boltaçı erti." 

(Ben erkek kardeşimle beraber bu kadar önderlik edip çalışmasa ve muvaffak olmasaydım, Türk halkı ölecek, yok olacaktı.)

Orta Türkçede kelime "Başa geçmek, öne düşmek" anlamlarıyla Şeyyat Hamza'nın Yusuf u Züleyha eserinde geçer:

"Çıkara ümmetini ol tamudan

Başlaya (بشليا) öndin yürüye kamudan."

(Ümmetini o cehennemden çıkarsın, 

herkesten önce öne düşüp yürüsün.)

Tarihsel süreçte 'liderlik' ve 'öncülük' anlamlarından sıyrılan kelime, Türkiye Türkçesinde "Bir işe girişmek, harekete geçmek" temel anlamlarını karşılar.

BALIK

Kelimenin Eski Türkçede "Şehir" ve "Çamur" anlamlarında iki kullanımı vardı. 
Tül Tigin Abidesi'nde geçen iki kullanım şöyledir:

Şehir:

"-Taşra yorıyur tiyin kü eşidip balıkdakı tağıkmış, tağdakı inmiş, tirilip yetmiş er bolmış."

(-(İlteriş) baş kaldırıyor diye haber alıp şehirdekiler dağa çıkmış, dağdakiler (şehire) inmiş, derlenip toplanıp yetmiş kişi olmuşlar.)

Çamur:

"-Eki erig sançdı, balıkka basıkdı."

(-İki eri mızrakladı, çamura garketti.)

Türkiye Türkçesinde "Balık" kelimesi "Omurgalılardan, suda yaşayan, solungaçla nefes alan ve yumurtadan üreyen hayvanların genel adı" temel anlamıyla kullanılır. Bunun yanı sıra ağızlarda "peçe parçası" anlamı da varlığını sürdürür.

AKIN

Divan-ı Lügat'it Türk'te "Sel, akıntı" anlamlarıyla verilen kelimenin Türkiye Türkçesindeki temel anlamı "Kalabalık bir şeyin arkası kesilmeyen bir geliş durumunda olması"; 
yan anlamı ise "Düşman topraklarına tedirgin etme, yıldırma, çapul vb. amaçlarla toplu olarak yapılan baskın"dır.

AYGIT

Türkiye Türkçesinde "Birçok parçadan yapılmış alet, cihaz" anlamlarındaki kelime, Eski Türkçe ve Orta Türkçe Dönemlerinde "Buğday temizlemek için kullanılan araç, kereste" anlamlarında kullanılırdı.

Önceleri sadece buğday temizleme aracına verilen “aygıt” ismi, bugün 'parçaları birleştirilen' bütün aletlere ad olmuştur.

ATLATMAK

Eski Türkçede "Ata bindirmek, atlandırmak" anlamlarındaki kelime, Tonyukluk Yazıtı Birinci Taş'ta bu anlamıyla geçer:

" 'Atlat' tidim."
('Askerleri atlara bindirin!' dedim.)

Türkiye Türkçesinde "Atlama işini yaptırmak" temel anlamıyla kullanılan kelimenin "Basında başka ilgililerden önce bir haberin yayımlanmasını sağlamak; kötü bir durumu geçiştirmek, savmak; görüşmek ve konuşmaktan kaçınmak; savsaklamak; aldatmak" yan anlamları bulunur.